Cuba đang đối mặt với một trong những thời khắc ngặt nghèo nhất kể từ cuộc Khủng hoảng tên lửa Cuba năm 1962. Một cuộc khủng hoảng năng lượng trầm trọng, kết hợp với những bất ổn kinh tế và áp lực địa chính trị, đang đẩy hòn đảo tự do này vào một “cơn bão hoàn hảo”.
Bóng tối bao trùm hòn đảo
Theo tờ The Hill, có tới 2/3 lãnh thổ Cuba đã chìm trong bóng tối khi mất điện diện rộng vào buổi tối. Tình trạng này đang ngày càng trở nên tồi tệ khi dự trữ dầu khí của nước này xuống mức rất thấp và được dự báo có thể cạn kiệt chỉ trong vòng hơn hai tuần tới.
Nỗ lực tìm kiếm nguồn cung từ bên ngoài đang gặp nhiều trở ngại. Một số tàu chở dầu từ Nga đã lên đường đến Cuba, nhưng hành trình xa xôi cùng với sự kiểm soát chặt chẽ của Hải quân Mỹ đối với vùng biển quanh đảo khiến khả năng tiếp cận thành công trở nên mong manh. Ngay cả khi cập bến, mỗi chuyến tàu cũng chỉ giúp Cuba cầm cự thêm vài ngày.
Trong bối cảnh giá dầu thế giới neo ở mức cao, dự trữ ngoại tệ của Cuba theo ghi nhận của AOL chỉ còn dưới 2 tỷ USD – một số tiền quá nhỏ để vừa nhập khẩu lương thực, hàng hóa thiết yếu, vừa mua dầu với giá đắt đỏ. Ngày 29/1 vừa qua, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã ký sắc lệnh hành pháp cho phép áp thuế đối với hàng hóa từ các quốc gia cung cấp dầu cho Cuba, một đòn bủa vây kinh tế mới khiến các đối tác tiềm năng của Cuba càng thêm e dè.
Hệ lụy nhân đạo nghiêm trọng
Sự thiếu hụt năng lượng đang tác động trực tiếp đến đời sống người dân. Mỗi ngày, Cuba chỉ nhận được 150 thùng dầu từ Mỹ và Mexico thông qua các tổ chức từ thiện, trong khi nhu cầu tối thiểu của hòn đảo lên tới 22.000 thùng/ngày.
Hậu quả thật khủng khiếp: hơn 1 triệu người thiếu nước sạch sinh hoạt, 32.000 thai phụ bị ảnh hưởng nghiêm trọng do thiếu điện phục vụ khám chữa bệnh. Các bệnh viện thiếu nhiên liệu vận hành máy phát điện dự phòng, nhiều ca cấp cứu không thể thực hiện kịp thời. Cuộc khủng hoảng năng lượng đã trở thành cuộc khủng hoảng nhân đạo.
Nguồn thu ngoại tệ cạn kiệt
Ngành du lịch – vốn chiếm 15% thu ngân sách nhưng đóng góp tới hơn 30% nguồn thu ngoại tệ của Cuba – đang đứng trước nguy cơ sụp đổ. Các hãng hàng không lớn như Air France, Air Canada và gần chục hãng bay khác đã thông báo cắt giảm chuyến bay đến Cuba do tình hình nhiên liệu hạn chế tại các sân bay địa phương. Doanh thu du lịch được dự báo sẽ giảm tới 70% trong thời gian tới.
Cô lập ngoại giao gia tăng
Trên mặt trận ngoại giao, Cuba đang ngày càng bị cô lập. Ecuador đã trục xuất các nhà ngoại giao Cuba. Trong một diễn biến căng thẳng, hơn 10 công dân Panama đã bị chính quyền Cuba bắt giữ vì kêu gọi biểu tình. Ngoại trừ Brazil và Colombia, hầu hết các quốc gia Trung và Nam Mỹ đang có quan hệ khá lạnh nhạt với Havana, chủ yếu vì lo ngại những phản ứng từ chính quyền Trump.
Nỗ lực cải cách – liệu có muộn màng?
Trước tình thế hiểm nghèo, Chính phủ Cuba tuyên bố sẽ tiến hành cải cách và thay đổi mô hình kinh tế khẩn cấp. Động thái này được xem là bước đi nhằm thích ứng với bối cảnh mới, tìm kiếm sự linh hoạt hơn trong quản lý kinh tế và có thể là tín hiệu thu hút đầu tư nước ngoài.
Tuy nhiên, câu hỏi lớn đang được đặt ra: liệu những cải cách này có đến quá muộn để cứu vãn tình thế? Khi nền kinh tế đang bị bóp nghẹt bởi các lệnh trừng phạt, khi nguồn năng lượng sắp cạn và đời sống người dân đang bị đe dọa nghiêm trọng, thì mọi nỗ lực cải tổ có lẽ sẽ cần thời gian để phát huy tác dụng – thứ thời gian mà Cuba dường như không còn nhiều.
Chúng ta sẽ phải nhìn người anh em Cuba như thế nào trong tương lai? Đó không chỉ là câu hỏi về số phận của một quốc gia, mà còn là bài kiểm tra về lòng kiên cường của một dân tộc trước những thách thức chưa từng có trong lịch sử hiện đại.
NGUỒN: TIFOSI
