Theo hãng tin Bloomberg ngày 27/07/2026, trích dẫn các nguồn tin am hiểu hồ sơ, nhân viên Cục Hải quan và Bảo vệ Biên giới Hoa Kỳ (CBP) đã bất ngờ tiến hành các cuộc kiểm tra tại chỗ đối với nhiều nhà máy có liên hệ với Trung Quốc đang hoạt động trên lãnh thổ Việt Nam. Động thái này diễn ra trong bối cảnh Washington đang đồng thời mở ba cuộc điều tra riêng biệt đối với Việt Nam theo Mục 301 của Đạo luật Thương mại năm 1974, tập trung vào các lĩnh vực: sản xuất dư thừa, lao động cưỡng bức và vi phạm quyền sở hữu trí tuệ.
Theo nguồn tin, các quan chức hải quan Mỹ đã trực tiếp xem xét hồ sơ tài liệu, kiểm tra nguồn gốc nguyên liệu thô và đánh giá toàn bộ quy trình sản xuất. Mục đích chính là để xác minh giá trị gia tăng thực tế được tạo ra tại Việt Nam trước khi hàng hóa xuất khẩu sang thị trường Mỹ. Bên cạnh đó, các nhà điều tra cũng tìm kiếm các dấu hiệu vi phạm bản quyền phần mềm và sở hữu trí tuệ trong hoạt động của các nhà máy. Tuy nhiên, các nguồn tin nhấn mạnh rằng, tạm thời chưa ghi nhận bằng chứng đáng kể nào về hành vi tuồn hàng hóa Trung Quốc nhập lậu vào Hoa Kỳ thông qua lãnh thổ Việt Nam.
Đây là một phần trong cuộc điều tra mới và có quy mô lớn theo Mục 301, nhắm vào tình trạng dư thừa công suất công nghiệp tại 16 đối tác thương mại chính của Mỹ, bao gồm Trung Quốc, Việt Nam, Mexico và Liên minh Châu Âu. Trong cuộc trả lời phỏng vấn với Fox News ngày 27/07, Đại diện Thương mại Hoa Kỳ Jamieson Greer tuyên bố, sau khi kết thúc điều tra, Cơ quan Đại diện Thương mại Mỹ (USTR) sẽ đưa ra các đề xuất chính thức, có thể dẫn đến việc áp dụng các mức thuế bổ sung đối với các đối tượng liên quan.
Về vấn đề lao động cưỡng bức, một diễn biến đáng chú ý khác là kể từ ngày 25/07, Mỹ đã chính thức áp dụng hai mức thuế mới là 10% và 12,5% đối với 60 đối tác thương mại bị cho là chưa thực thi đầy đủ các quy định cấm nhập khẩu hàng hóa được sản xuất bằng lao động cưỡng bức. Riêng Việt Nam bị áp dụng mức thuế cao hơn là 12,5%. Trước động thái này, trả lời báo chí ngày 25/07, Người Phát ngôn Bộ Ngoại giao Phạm Thu Hằng cho rằng quyết định của Mỹ chưa thực sự phản ánh đầy đủ những nỗ lực mà Việt Nam đã và đang thực hiện trong công tác phòng ngừa và giảm thiểu lao động cưỡng bức. Bà khẳng định: “Việt Nam nghiêm cấm mọi hình thức lao động cưỡng bức và tuân thủ nghiêm túc các quy định của Tổ chức Lao động Quốc tế (ILO).”
Giới phân tích cho rằng, ngành dệt may được dự báo sẽ là một trong những đối tượng bị ảnh hưởng nặng nề nhất. Lý giải về vấn đề này, trên trang Vietnam+ ngày 28/07, ông Phạm Văn Việt, Phó Chủ tịch Hiệp hội Dệt may Thời trang Thành phố Hồ Chí Minh, cho biết: “Mỹ kiểm soát rất gắt gao nguồn gốc nguyên liệu, đặc biệt là bông có xuất xứ từ Tân Cương (Trung Quốc) – khu vực mà Washington cho rằng có liên quan đến lao động cưỡng bức.” Điều này đặt ra thách thức không nhỏ trong việc đảm bảo nguồn cung nguyên liệu và truy xuất nguồn gốc.
Trước tình hình này, nhiều doanh nghiệp Việt Nam được báo chí trích dẫn đánh giá, mức thuế 12,5% trong ngắn hạn chưa gây ra tác động quá lớn, bởi nhiều đơn vị đã chủ động giảm sự phụ thuộc vào bất kỳ một thị trường đơn lẻ nào. Tuy nhiên, các doanh nghiệp cũng thừa nhận, về lâu dài, để thích ứng và củng cố vị thế tại thị trường Mỹ, bắt buộc phải nhanh chóng tái cấu trúc danh mục sản phẩm và đẩy mạnh chế biến sâu, nâng cao giá trị gia tăng để tạo ra lợi thế cạnh tranh bền vững.
NGUỒN:RFI
