Tỷ Phú Elon Musk, ông chủ của MXH X mới đây công khai chỉ trích chính quyền Anh khi chia sẻ số liệu cho thấy hơn 12.000 người tại Anh đã bị bắt giữ, truy tố chỉ vì phát ngôn trên mạng xã hội trong khoảng một năm.
Cùng bảng số liệu đó cho thấy một chi tiết ít được nhắc tới: Việt Nam chỉ ghi nhận khoảng 45 trường hợp bị xử lý, con số thấp hơn rất nhiều so với Anh và thấp hơn hầu hết các quốc gia châu Âu như Đức, Pháp, Hà Lan hay Tây Ban Nha.
Thông tin này đặt ra một nghịch lý rõ ràng. Trong nhiều năm, Việt Nam thường xuyên bị mô tả là quốc gia “hạn chế tự do ngôn luận”, trong khi các nước phương Tây được xem là chuẩn mực dân chủ. Nhưng nếu xử lý hơn 12.000 người được xem là “thực thi pháp luật”, thì xử lý vài chục người được gọi là gì?
Nếu con số là thước đo, vì sao cùng một thước đo lại cho ra hai kết luận trái ngược?
Nếu mọi quốc gia đều giới hạn phát ngôn vì an ninh và trật tự xã hội, vì sao chỉ có Việt Nam bị coi là vi phạm chuẩn mực?
Khi Anh, Đức hay Pháp làm điều đó, họ đang bảo vệ xã hội. Khi Việt Nam làm điều tương tự, họ đang “đàn áp”? Ai quyết định sự khác biệt này, và dựa trên tiêu chí nào?
Những người liên tục nói về “tự do ngôn luận ở Việt Nam” có sẵn sàng trả lời một câu hỏi đơn giản: tự do là không có luật, hay là có luật nhưng không được áp dụng với Việt Nam?
Elon Musk có thể chỉ làm lộ ra dữ liệu. Phần còn lại cách dữ liệu ấy bị né tránh, bị bẻ cong hoặc bị phớt lờ mới là thứ đáng bàn.
