Ngày 9 tháng 4 năm 2026 tại Washington, Tổng thư ký NATO Mark Rutte cho biết các quốc gia châu Âu có thể sẽ phối hợp để bảo đảm an ninh eo biển Hormuz sau cuộc hội đàm với Tổng thống Trump tại Tòa Bạch Ốc. Tuy nhiên, phía Hoa Kỳ ngay lập tức bác bỏ, khẳng định NATO đã “thất bại” và không được yêu cầu tham gia.
Phát biểu tại Viện Ronald Reagan, ông Rutte nhấn mạnh rằng nếu NATO có thể hỗ trợ thì không có lý do gì để từ chối, đồng thời đề cập khả năng hình thành một liên minh các quốc gia nhằm giữ cho tuyến hàng hải chiến lược này được thông suốt.
Tuy nhiên, một quan chức Tòa Bạch Ốc cho biết Tổng thống Trump không kỳ vọng gì vào NATO, đồng thời khẳng định Hoa Kỳ không yêu cầu liên minh hỗ trợ, dù các nước châu Âu hưởng lợi từ eo biển Hormuz nhiều hơn Hoa Kỳ. Lập trường này phản ánh sự thất vọng sâu sắc của chính quyền đối với mức độ đóng góp của các đồng minh.
Sự khác biệt trong thông điệp cho thấy một rạn nứt rõ rệt giữa Washington và các nước châu Âu về vai trò của NATO trong cuộc xung đột với Iran. Trong khi Hoa Kỳ thúc đẩy hành động cụ thể, nhiều quốc gia châu Âu cho rằng cuộc chiến này không nằm trong phạm vi phòng thủ tập thể của liên minh.
Ông Rutte thừa nhận tồn tại một sự mất cân bằng lâu dài trong cấu trúc NATO, khi châu Âu phụ thuộc quá mức vào sức mạnh quân sự của Hoa Kỳ. Ông gọi đây là tình trạng “lệ thuộc không lành mạnh” và nhấn mạnh rằng liên minh cần chuyển sang một mô hình đối tác thực sự.
Một nhà ngoại giao châu Âu cho biết Tổng thống Trump đã yêu cầu các đồng minh đưa ra kế hoạch cụ thể trong vòng vài ngày, cho thấy áp lực từ phía Hoa Kỳ đang gia tăng, dù công khai phủ nhận việc kêu gọi hỗ trợ.
Người phát ngôn NATO xác nhận rằng Hoa Kỳ đang yêu cầu các cam kết cụ thể nhằm bảo đảm tự do hàng hải tại eo biển Hormuz, trong khi các quốc gia thành viên đang xem xét khả năng đóng góp, bao gồm điều động tàu quét mìn, tàu chiến và hệ thống giám sát.
Ông Rutte cho rằng vấn đề không nằm ở NATO như một tổ chức, mà ở các quốc gia thành viên và mức độ thực hiện cam kết của từng nước. Trong thực tế, một số nước như Tây Ban Nha, Pháp đã hạn chế việc sử dụng căn cứ và không phận, gây khó khăn cho các hoạt động quân sự của Hoa Kỳ.
Nhiều quốc gia châu Âu cũng tuyên bố rằng cuộc xung đột với Iran “không phải là chiến tranh của họ,” từ chối tham gia trực tiếp trong giai đoạn giao tranh và chỉ cân nhắc hỗ trợ khi tình hình hạ nhiệt.
Tổng thống Trump trước đó đã nhiều lần cảnh báo rằng NATO có nguy cơ trở thành một liên minh “một chiều,” nơi Hoa Kỳ gánh vác phần lớn trách nhiệm. Ngoại trưởng Marco Rubio cũng cho biết Washington có thể xem xét lại giá trị của NATO trong bối cảnh hiện nay.
Dù vậy, ông Rutte khẳng định rằng nhiều nước châu Âu vẫn đã hỗ trợ về căn cứ, hậu cần và không phận, dù chưa đạt mức độ mà Hoa Kỳ mong muốn. Ông cũng nhấn mạnh rằng một mô hình hợp tác linh hoạt ngoài khuôn khổ NATO đang hình thành, với các quốc gia phối hợp trực tiếp để bảo đảm an ninh hàng hải.
Ông cho biết Vương quốc Anh đang đóng vai trò dẫn dắt trong nỗ lực này, khi các nước đánh giá khả năng đóng góp cụ thể, từ phương tiện quân sự đến công nghệ giám sát.
Theo ông Rutte, NATO đang bước vào giai đoạn chuyển đổi, từ một liên minh dựa trên sự lệ thuộc sang một cấu trúc đối tác cân bằng hơn. Tuy nhiên, quá trình này diễn ra trong bối cảnh căng thẳng gia tăng và đòi hỏi các quyết định chiến lược khó khăn.
Diễn biến hiện nay cho thấy eo biển Hormuz không chỉ là điểm nóng quân sự mà còn là phép thử đối với tương lai của NATO và quan hệ xuyên Đại Tây Dương, khi các quốc gia phải lựa chọn giữa nghĩa vụ liên minh và lợi ích quốc gia riêng.
Khi một liên minh quân sự lớn như NATO không thể đạt đồng thuận trong một cuộc khủng hoảng toàn cầu, liệu đó là dấu hiệu của sự tái cấu trúc cần thiết hay là khởi đầu của sự suy yếu lâu dài?
NGUỒN: FOX NEWS
