Theo thông tin từ Reuters, chính quyền Tổng thống Donald Trump đã ấn định ngày 29/11 là thời hạn cuối cùng để hoàn tất cuộc điều tra thương mại đối với Việt Nam, được khởi động từ tháng 5/2025 với cáo buộc rằng Việt Nam vi phạm quyền sở hữu trí tuệ. Đáng chú ý, Mỹ đã đưa Việt Nam vào danh sách “quốc gia nước ngoài ưu tiên” (Priority Foreign Country) — trở thành quốc gia đầu tiên sau 13 năm bị xếp vào diện giám sát nghiêm trọng nhất của Washington trong lĩnh vực này. Hiện vẫn chưa rõ các mức thuế quan liên quan đến vấn đề sở hữu trí tuệ sẽ được áp dụng đối với toàn bộ hàng hóa Việt Nam hay chỉ nhắm vào một số ngành cụ thể, nhưng khả năng áp thuế mới ngay trong tháng này đang khiến dư luận và cộng đồng doanh nghiệp đặc biệt quan tâm.
Trước khi cuộc điều tra đi đến kết luận, nhiều doanh nghiệp và tổ chức đã gửi ý kiến lên Chính phủ Mỹ, thể hiện những quan điểm trái chiều rõ rệt. Trong khi Tesla và Samsung phản đối việc áp thêm thuế quan, một số tổ chức và doanh nghiệp khác lại kêu gọi áp dụng các biện pháp trừng phạt thương mại đối với hàng hóa Việt Nam. Sự chia rẽ này phản ánh mức độ phức tạp của vấn đề, bởi Việt Nam vừa là đối tác thương mại lớn, vừa là mắt xích quan trọng trong chuỗi cung ứng toàn cầu của nhiều tập đoàn Mỹ.
Hãng xe điện Tesla đã kêu gọi Đại diện Thương mại Mỹ cân nhắc “nhu cầu chuỗi cung ứng của các nhà sản xuất Mỹ”. Trong văn bản kiến nghị gửi ngày 2/7, Tesla cho biết một số linh kiện công nghệ tiên tiến và thiết bị sản xuất chính xác hiện không có nguồn cung trong nước, bất chấp những khoản đầu tư lớn vào hoạt động sản xuất tại Mỹ. Chi nhánh Samsung tại Mỹ cũng đưa ra lập luận tương tự, nhấn mạnh rằng Việt Nam là nơi sản xuất một phần đáng kể điện thoại thông minh và thiết bị mạng của tập đoàn dành cho thị trường Mỹ. Samsung hiện là nhà đầu tư nước ngoài lớn nhất tại Việt Nam, với tổng vốn đầu tư khoảng 25 tỷ USD. Những phản ứng này cho thấy các tập đoàn công nghệ hàng đầu lo ngại rằng thuế quan mới sẽ làm gián đoạn chuỗi cung ứng và đội chi phí sản xuất, ảnh hưởng trực tiếp đến lợi nhuận và khả năng cạnh tranh của họ.
Samsung hiện là nhà đầu tư nước ngoài lớn hàng đầu tại Việt Nam
Không chỉ Tesla và Samsung, các nhóm bán lẻ và hiệp hội thương mại đại diện cho những ngành có quy mô sản xuất lớn tại Việt Nam cũng phản đối việc áp thêm thuế quan. Những ngành này bao gồm giày dép, may mặc và sản xuất hàng tiêu dùng như xe đạp, máy chơi trò chơi điện tử. Đối với họ, Việt Nam là nguồn cung quan trọng và việc áp thuế sẽ đẩy giá thành lên cao, tác động tiêu cực đến người tiêu dùng Mỹ.
Bối cảnh thương mại giữa hai nước đang có những diễn biến đáng chú ý. Mỹ hiện áp dụng mức thuế chung 12,5% đối với hàng hóa nhập khẩu từ Việt Nam, được triển khai từ tháng 7 sau một cuộc điều tra liên quan đến cáo buộc Việt Nam không ngăn chặn được hoạt động nhập khẩu các sản phẩm được sản xuất bằng lao động cưỡng bức. Trong 8 tháng đầu năm nay, kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam sang Mỹ tăng 42% so với cùng kỳ năm 2025. Diễn biến này đưa Việt Nam trở thành đối tác có thặng dư thương mại hàng hóa lớn nhất với Mỹ, vượt qua cả Trung Quốc và Mexico. Trước đó, vào cuối năm 2025, Việt Nam chỉ đứng thứ tư trong danh sách này. Sự thăng hạng nhanh chóng này khiến Việt Nam trở thành tâm điểm chú ý trong chính sách thương mại của Washington.
Đáng chú ý, bên cạnh vấn đề thuế quan, Việt Nam và Mỹ đang tiến gần tới việc hoàn tất đàm phán thỏa thuận thương mại đối ứng. Tại họp báo thường kỳ chiều 7/10, ông Ngô Chung Khanh, Phó Vụ trưởng Vụ Phát triển thị trường nước ngoài và Thương mại đa biên (Bộ Công Thương), đã thông tin về tiến trình đàm phán Hiệp định thương mại đối ứng công bằng và cân bằng giữa hai nước. Theo ông Khanh, kể từ tháng 4/2025, Việt Nam và Mỹ đã trải qua 7 phiên đàm phán chính thức, cùng nhiều phiên làm việc ở cấp Bộ trưởng và cấp kỹ thuật. “Cho đến nay, hai bên cơ bản đã hoàn tất gần như các nội dung đàm phán, chỉ còn một số ít vấn đề cần trao đổi, làm rõ thêm về kỹ thuật, hướng tới hoàn tất toàn bộ quá trình đàm phán”, ông Ngô Chung Khanh cho biết. Như vậy, trong khi nguy cơ thuế quan mới vẫn treo lơ lửng, tiến trình đàm phán song phương lại đang mở ra triển vọng tích cực, cho thấy hai bên vẫn duy trì kênh đối thoại và nỗ lực tìm kiếm giải pháp cân bằng cho quan hệ thương mại.
NGUỒN: NGUOIQUANSAT
