Không phải ngẫu nhiên mà hàng loạt tài liệu mới nhất về vụ Jeffrey Epstein lại gây chấn động dư luận toàn cầu. Bởi lẽ, những tiết lộ này không chỉ dừng lại ở các cáo buộc xâm hại tình dục trẻ vị thành niên. Chúng phơi bày một thế giới xã hội khép kín, nơi tiền bạc, danh vọng, ảnh hưởng và sự phụ thuộc được trao đổi tự do – và nơi những kẻ giàu có, quyền lực nhất hành tinh bảo vệ lẫn nhau.
Vụ Jeffrey Epstein không phải là ngoại lệ. Như phong trào #MeToo, nó nằm trong một chuỗi bạo lực kéo dài do những người đàn ông nắm quyền gây ra, được dung túng bởi một nền văn hóa trừng phạt gần như không tồn tại.
A document included in the release of the Jeffrey Epstein files by the United States Department of Justice shows a photo of Epstein on a Federal Bureau of Prisons inmate report. (AP Photo/Jon Elswick)
“Tầng lớp Epstein” – một cái bẫy phân tích
Khái niệm “tầng lớp Epstein” có thể giúp chúng ta hình dung ra cấu trúc xã hội ấy, nhưng đồng thời cũng tiềm ẩn rủi ro làm cá nhân hóa vấn đề. Chúng ta có xu hướng quy mọi tội ác vào một kẻ thao túng duy nhất, trong khi bỏ qua bản chất hệ thống. Thực chất, vụ Epstein không chỉ nói về một cá nhân bất thường, mà là sự bình thường hóa một trật tự xã hội, nơi sự giàu có cực đoan và sự thống trị của nam giới gắn chặt với nhau.
Trong cuốn sách “Xã hội khiêu khích: Tiểu luận về sự tục tĩu của người giàu”, tôi lập luận rằng trật tự này được neo chặt bởi một liên minh bền vững giữa giới tinh hoa kinh tế và chính trị. Lợi ích của họ hội tụ xung quanh một mục tiêu duy nhất: bảo vệ đặc quyền của chính họ.
Liên minh ấy vận hành một nền kinh tế dư thừa – thứ mà tôi gọi là “khiêu dâm giàu có” (pornopulence) – được tạo ra để phục vụ sự hưởng thụ phô trương của một nhóm người được bảo vệ nghiêm ngặt. Vụ Epstein chỉ là phần nổi của tảng băng, phơi bày một hệ thống toàn cầu coi cơ thể, đất đai và tài nguyên như thứ để khai thác và vứt bỏ vì lợi nhuận.
Ba cơ chế bảo vệ kẻ quyền lực
Sức mạnh của “tầng lớp Epstein” vượt xa hành vi cá nhân, dựa trên ba cơ chế xã hội đan xen: đồng hóa (co-optation), biệt lập hóa (insularization) và vô hiệu hóa (neutralization).
1. Đồng hóa – mạng lưới chỉ dành cho nam giới
Đây là một “câu lạc bộ con trai” đúng nghĩa, vận hành bởi các quy tắc bất thành văn về lòng trung thành, sự kín đáo và bảo vệ lẫn nhau. Các tài liệu về Epstein cho thấy câu lạc bộ này gồm các chính trị gia, người thừa kế, hoàng gia, nhà giao dịch tài chính, tỷ phú công nghệ, nhà khoa học và cả người nổi tiếng.
Sức mạnh ở đây không chỉ đến từ sự giàu có đơn thuần, mà từ khả năng chuyển hóa địa vị thành vốn xã hội. Ngay cả những thành viên ít giàu hơn vẫn được “kết nối dày đặc”: họ tận dụng mối quan hệ, chuyên môn và khả năng tiếp cận các vòng tròn ra quyết định. Họ chia sẻ thông tin nhạy cảm, tối ưu thuế, tiếp cận luật sư, bác sĩ, thẩm phán có tầm ảnh hưởng, và tham gia các không gian chọn lọc: câu lạc bộ tư nhân, sự kiện độc quyền, du thuyền, biệt thự có tường rào. Trong hệ thống này, phụ nữ bị xem như đối tượng để giao dịch, để khẳng định đẳng cấp và để thỏa mãn.
2. Biệt lập hóa – rút lui khỏi thế giới bên ngoài
Giới siêu giàu dần rút lui khỏi những chuẩn mực chung của xã hội. Sự tập trung cực độ của cải không chỉ làm gia tăng bất bình đẳng, mà còn cho phép họ sống trong các “vùng ly khai” – nơi các nghĩa vụ xã hội, tài khóa và chính trị gần như bằng không: hòn đảo tư nhân, khu dân cư khép kín, chế độ thuế ngoài lãnh thổ, thành phố tư nhân và nhiều bất động sản rải rác.
Đảo Little St. James, nay gọi là “Đảo Epstein”, là ví dụ hoàn hảo: hòn đảo tư nhân rộng 75 mẫu tại quần đảo Virgin thuộc Mỹ, có bãi đáp trực thăng và nhiều biệt thự ẩn mình. Theo lời khai của nhiều nhân chứng, chính nơi đây Epstein đã đưa các nạn nhân đến phục vụ tình dục cho những người đàn ông giàu có và quyền lực nhất thế giới.
Sự biệt lập ấy không chỉ về không gian hay thuế khóa, mà còn là sự rút lui về mặt chính trị và xã hội của giới tinh hoa khỏi đời sống dân chủ. Sự ủng hộ từ các nhân vật như Donald Trump, Elon Musk hay Peter Thiel – những người có liên quan đến hồ sơ Epstein – nằm trong khuôn mẫu đó.
This photo taken in July 2019 shows a view of Little St. James Island in the U.S. Virgin Islands, a property owned by Jeffrey Epstein. (AP Photo/Gianfranco Gaglione)
3. Vô hiệu hóa – khi công lý chỉ bảo vệ kẻ giàu
Dù có nhiều lời tố cáo và điều tra, các thể chế được thiết kế để bảo vệ nạn nhân đã bị vô hiệu hóa hoặc thao túng. Chỉ có rất ít người bị trừng phạt. Công thức này phơi bày một sự bất đối xứng quen thuộc: xã hội càng bất bình đẳng, “công lý” càng có xu hướng bảo vệ giới tinh hoa.
Sự vô hiệu hóa dựa trên khả năng tiếp cận tài nguyên thể chế không bình đẳng: các công ty luật chuyên biệt, mạng lưới ảnh hưởng, công ty quan hệ công chúng và “công nghiệp danh tiếng” giúp các thỏa thuận bí mật có lợi cho người giàu, trì hoãn tố tụng, bào mòn thể chất và tinh thần của nạn nhân.
Ngoài ra, sự đan xen giữa chính trị và truyền thông càng củng cố sự vô hiệu hóa. Tại Mỹ, những người như Musk, Bezos, Larry Ellison hay Mark Zuckerberg kiểm soát các phương tiện truyền thông ngày càng đi theo chương trình nghị sự của Trump để đổi lấy lợi ích kinh tế và quy định. Bằng cách tài trợ, mua lại hoặc gây ảnh hưởng lên truyền thông và nền tảng số, giới tinh hoa cầm quyền thu hẹp không gian tranh luận và phê bình của công chúng.
Mối đe dọa với nền dân chủ
Đồng hóa, biệt lập hóa và vô hiệu hóa – ba cơ chế ấy tạo nên một sức mạnh giai cấp vượt xa một cá nhân thao túng duy nhất. Chúng duy trì một chế độ tích lũy mang tính săn mồi, nơi bạo lực kinh tế và tình dục củng cố lẫn nhau để mang lại lợi ích cho thiểu số – những kẻ được hưởng thụ, vượt qua giới hạn và phô trương mà không bao giờ phải trả giá.
Trong khi đó, các nạn nhân bị bịt miệng, bị kìm kẹp bởi một mạng lưới bảo vệ hợp pháp, truyền thông và chính trị dày đặc cho giới tinh hoa. Ngay cả khi một số người lên tiếng công khai, như cố Virginia Giuffre, họ vẫn không thực sự được lắng nghe.
Vụ Epstein không chỉ phơi bày một tầng lớp nguy hiểm. Nó cảnh báo rằng sức mạnh của tầng lớp ấy không chỉ đe dọa phụ nữ, mà còn đe dọa chính nền tảng của đời sống dân chủ.
NGUỒN: THECONVERSATION
