Một động thái khó hiểu từ Hải quân Hoa Kỳ vừa diễn ra tại eo biển Hormuz, liên quan trực tiếp đến an ninh năng lượng của Việt Nam trong tháng 6 tới đây. Cụ thể, siêu tàu dầu VLCC Agios Fanourios I – mang theo 2 triệu thùng dầu thô của Iraq đến Việt Nam – đã được Iran cho phép di chuyển qua khu vực vốn nhạy cảm này. Thế nhưng, Hải quân Mỹ bất ngờ yêu cầu con tàu không thực hiện lộ trình đến Việt Nam mà phải điều hướng trở lại eo biển Hormuz.
Theo Reuters, Bộ Tư lệnh Trung tâm của quân đội Hoa Kỳ (CENTCOM) không tiết lộ liệu sau đó tàu có được tiếp tục hành trình hay không. Cũng theo nguồn tin này, ông Hoàng Đình Tùng – Phó Chủ tịch Tổng công ty Dầu Việt Nam (PVOIL) – đã gửi thư tới các phái đoàn quân sự và ngoại giao Mỹ, mong muốn được hỗ trợ để đảm bảo an ninh năng lượng trong nước.
Lô hàng “hợp pháp” nhưng vẫn bị chặn?
PVOIL khẳng định lô hàng trên thuộc sở hữu của công ty, được chở từ Iraq – quốc gia đồng minh của Mỹ – và dầu được cung cấp bởi công ty dầu khí nhà nước SOMO của Iraq, một đơn vị đã được Hoa Kỳ chấp thuận giao dịch dầu mỏ. Như vậy, lô hàng hoàn toàn không liên quan đến Iran, và cũng không vi phạm bất kỳ lệnh cấm nào của Mỹ – vốn chỉ nhắm vào các tàu mua bán dầu với chính quyền Tehran.
Tuy nhiên, lý do CENTCOM đưa ra lại liên quan trực tiếp đến lệnh phong tỏa Iran: “Hải quân Mỹ chặn tàu để thực thi lệnh phong tỏa, nhằm ngăn chặn việc vận chuyển của bất kỳ tàu nào đến hoặc đi từ các cảng của Iran”. Dù PVOIL đã nhận được sự cho phép từ Iran để tàu qua eo biển, phía Mỹ vẫn từ chối.
Nguy cơ đứt nguồn cung xăng dầu trong tháng 6
Lô hàng 2 triệu thùng này cực kỳ quan trọng với nhà máy lọc dầu Nghi Sơn nói riêng và an ninh năng lượng của Việt Nam trong tháng 6 nói chung. Nhà máy Nghi Sơn chiếm một phần đáng kể sản lượng xăng, dầu diesel, nhiên liệu máy bay, LPG và nguyên liệu hóa dầu của cả nước. Nếu không có lô dầu này, giá xăng dầu trong nước có thể tiếp tục leo thang sau giai đoạn bình ổn vừa qua.
Các công ty nhập khẩu dầu châu Á hiện đang cố gắng đạt được thỏa thuận với Washington. PVOIL, với vai trò quan trọng trong kinh doanh dầu thô, phân phối sản phẩm dầu mỏ và bán lẻ nhiên liệu tại Việt Nam và các nước châu Á khác, đã gửi thư tới CENTCOM – đơn vị chịu trách nhiệm khu vực Trung Đông. Bức thư nêu rõ PVOIL là chủ sở hữu hàng hóa, hàng hóa được chất lên tàu ở Iraq và chỉ đến Việt Nam, không hề liên quan đến Iran.
Uẩn khúc sau danh sách “theo dõi đặc biệt về bản quyền”?
Một tình tiết đáng chú ý khác: Gần đây, Hoa Kỳ vừa đưa Việt Nam vào danh sách “theo dõi đặc biệt về vấn đề bản quyền”. Việc ngay sau đó Mỹ không cho tàu chở dầu mua bán hợp pháp đến Việt Nam khiến nhiều người đặt câu hỏi liệu có những uẩn khúc ngoài lề hay không. Dù chưa có bằng chứng về sự liên hệ trực tiếp, nhưng chuỗi động thái này đang gây áp lực lớn lên an ninh năng lượng vốn đã mong manh của Việt Nam trong bối cảnh thị trường xăng dầu thế giới vẫn tiềm ẩn nhiều biến động.
Trong khi đó, Iran khăng khăng duy trì quyền kiểm soát tuyến vận tải biển chiến lược này, và việc phong tỏa kép eo biển Hormuz – nơi từng chiếm khoảng 1/5 tổng lượng dầu nhập khẩu toàn cầu – vẫn đang tiếp diễn. Nhiều quốc gia châu Á phụ thuộc gần như 100% vào nhập khẩu hydrocarbon từ vùng Vịnh Ba Tư đang rơi vào thế “kẹt” giữa hai phía: Iran sẵn sàng cho tàu qua, còn Mỹ thì chặn lại.
Việt Nam đang ở giữa tâm bão đó, và câu hỏi đặt ra là: Liệu Washington có thay đổi quyết định, hay sẽ có một “giải pháp ngoại giao” được tìm ra trước khi nhà máy lọc dầu Nghi Sơn đứng trước nguy cơ thiếu nguyên liệu? Thời gian không còn nhiều, và tác động đến giá xăng dầu trong nước có thể sẽ đến rất sớm.
FROM:SPUTNIK
