Thursday, 19th November, 2026 18:26

Sự cố đình chỉ bay toàn quốc tại Mỹ do Cục Hàng không liên bang Mỹ (FAA) ban hành hôm 13.11 đã gây ra một trong những cuộc khủng hoảng hàng không nghiêm trọng nhất kể từ sau vụ khủng bố ngày 11.9.2001, với thiệt hại kinh tế ước tính lên tới 345 triệu USD cho bốn hãng hàng không lớn nhất nước này. Trước những diễn biến phức tạp đó, Tổng công ty Quản lý bay Việt Nam (VATM) đã khẩn trương ban hành chỉ thị tăng cường phòng ngừa và ứng phó sự cố hạ tầng kỹ thuật, lấy an toàn bay làm ưu tiên cao nhất.

HÀNG KHÔNG MỸ TÊ LIỆT: THIỆT HẠI 345 TRIỆU USD

Máy bay của United Airlines tại sân bay quốc tế George Bush ở thành phố Houston ngày 14.11

Theo ước tính công bố ngày 16.11 của công ty môi giới và phân tích tài chính Bernstein, tổng mức thiệt hại lợi nhuận trước thuế đối với bốn ông lớn gồm American Airlines, Delta Air Lines, United Airlines và Southwest Airlines rơi vào khoảng 345 triệu USD, với biên độ dao động từ 270 triệu USD đến 430 triệu USD. Con số này phản ánh quy mô thiệt hại đáng kể mà lệnh đình chỉ bay của FAA gây ra cho ngành hàng không dân dụng Hoa Kỳ trong dịp cuối tuần qua, đồng thời cho thấy mức độ ảnh hưởng sâu rộng của sự cố kỹ thuật đối với hoạt động kinh doanh của các hãng bay.

Tính toán dựa trên dữ liệu từ trang theo dõi chuyến bay FlightAware cho thấy hơn 18.500 chuyến bay nội địa và quốc tế đi và đến Mỹ đã bị hủy tính đến sáng 16.11 theo giờ địa phương. Đây được đánh giá là một trong những đợt đình trệ hàng không nghiêm trọng nhất kể từ sau vụ khủng bố ngày 11.9.2001, cho thấy mức độ ảnh hưởng sâu rộng của sự cố kỹ thuật này đối với hoạt động đi lại và thương mại toàn cầu. Hàng chục nghìn hành khách đã bị mắc kẹt tại các sân bay, nhiều chuyến bay quốc tế phải chuyển hướng hoặc hoãn lại, gây xáo trộn lớn cho lịch trình đi lại và hoạt động kinh doanh trên khắp nước Mỹ.

Giới chức Mỹ nhận định nguyên nhân dẫn đến cuộc khủng hoảng hàng không lần này có thể bắt nguồn từ sự cố của một bộ định tuyến đơn lẻ do Tập đoàn công nghệ hàng không và quốc phòng L3Harris lắp đặt. Thiết bị này đã gây quá tải dữ liệu cho các trung tâm kiểm soát không lưu trên cả nước, làm gián đoạn liên lạc giữa các bộ phận điều hành và kiểm soát hoạt động bay. Sự cố của một thiết bị tưởng chừng nhỏ bé đã kéo theo hệ thống kiểm soát không lưu quốc gia rơi vào tình trạng tê liệt, buộc FAA phải đưa ra quyết định đình chỉ bay toàn quốc nhằm đảm bảo an toàn tuyệt đối cho hành khách và phi hành đoàn.

HÀNG KHÔNG MỸ TÊ LIỆT: THIỆT HẠI 345 TRIỆU USD

Những sự cố kỹ thuật xảy ra tại một số tổ chức cung cấp dịch vụ bảo đảm hoạt động bay trên thế giới thời gian gần đây tiếp tục cho thấy tầm quan trọng của việc nâng cao khả năng chống chịu, duy trì và phục hồi hệ thống

FAA đã vô hiệu hóa chức năng của các thiết bị lỗi cùng khoảng 60 bộ định tuyến tương tự để ngăn chặn nguy cơ tái diễn sự cố. Hai nguồn thạo tin cho biết quá trình lắp đặt diễn ra suôn sẻ dưới sự giám sát của FAA và sự cố chỉ xuất hiện sau khi cơ sở được bàn giao lại cho cơ quan này. Điều này đặt ra câu hỏi về quy trình kiểm tra, nghiệm thu và giám sát vận hành các thiết bị hạ tầng kỹ thuật quan trọng trong lĩnh vực hàng không, đồng thời cho thấy sự cần thiết của việc duy trì các hệ thống dự phòng và phương án ứng phó sự cố hiệu quả.

Bộ trưởng Giao thông Mỹ Sean Duffy cho biết hoạt động hàng không dự kiến sẽ trở lại trạng thái bình thường hoàn toàn trong tuần này sau khi các hãng điều phối lại đội tàu bay và phi hành đoàn. Ông đồng thời hối thúc Quốc hội Mỹ nhanh chóng phê duyệt ngân sách nâng cấp hệ thống kiểm soát không lưu, cảnh báo sự cố đình chỉ bay vừa qua có thể đã gây thiệt hại kinh tế lên tới hàng tỉ USD. Lời kêu gọi này cho thấy sự cấp thiết của việc đầu tư vào hạ tầng kỹ thuật hàng không, vốn là yếu tố then chốt đảm bảo an toàn và hiệu quả hoạt động bay, đồng thời phản ánh những lỗ hổng trong hệ thống hạ tầng kỹ thuật hàng không của Mỹ sau nhiều năm chậm nâng cấp.

Trước những diễn biến phức tạp của sự cố hạ tầng kỹ thuật trong lĩnh vực hàng không trên thế giới, Tổng công ty Quản lý bay Việt Nam (VATM) đã ban hành chỉ thị về việc tăng cường phòng ngừa và ứng phó sự cố hạ tầng kỹ thuật bảo đảm hoạt động bay. Chỉ thị yêu cầu các cơ quan, đơn vị trong toàn Tổng công ty khẩn trương triển khai đồng bộ các giải pháp, với phương châm lấy an toàn bay làm ưu tiên cao nhất, chủ động phòng ngừa từ sớm, không để bị động, bất ngờ trước các tình huống phát sinh. Đây là bước đi kịp thời và cần thiết nhằm bảo vệ hệ thống hạ tầng kỹ thuật hàng không Việt Nam trước những rủi ro tiềm ẩn tương tự.

Một trong những nhiệm vụ trọng tâm được đặt ra là rà soát toàn diện hạ tầng, trang thiết bị và các hệ thống kỹ thuật phục vụ bảo đảm hoạt động bay. Công tác rà soát tập trung đánh giá khả năng vận hành ổn định, tính sẵn sàng của các hệ thống dự phòng và khả năng duy trì dịch vụ khi xảy ra sự cố. Các đơn vị được giao chủ động nhận diện những nguy cơ tiềm ẩn, phát hiện và xử lý kịp thời các tồn tại, hạn chế trong quá trình vận hành; đồng thời đánh giá khả năng đáp ứng của hạ tầng hiện có trước những tình huống bất lợi.

Đối với các hệ thống đã vận hành lâu năm hoặc đang trong lộ trình thay thế, nâng cấp, VATM yêu cầu có giải pháp duy trì an toàn trong giai đoạn chuyển tiếp, không để việc chờ đầu tư ảnh hưởng đến chất lượng và tính liên tục của dịch vụ. Song song với đó, công tác bảo vệ dữ liệu, kiểm soát thay đổi và bảo đảm khả năng khôi phục hệ thống được tăng cường. Các giải pháp dự phòng cần được kiểm chứng thực tế, bảo đảm có thể phát huy hiệu quả khi cần thiết, thay vì chỉ đáp ứng yêu cầu trên hồ sơ, phương án.

VATM cũng yêu cầu các đơn vị hoàn thiện phương án ứng phó sự cố phù hợp với điều kiện thực tế tại từng cơ sở, xác định rõ trách nhiệm chỉ huy, phân công nhiệm vụ và cơ chế phối hợp giữa lực lượng khai thác, kỹ thuật cùng các bộ phận liên quan. Đặc biệt, khi xuất hiện dấu hiệu ảnh hưởng đến an toàn, các lực lượng phải chủ động trao đổi, đánh giá tình hình và triển khai ngay các biện pháp thuộc thẩm quyền, không để chậm trễ trong xử lý. Người đứng đầu đơn vị chịu trách nhiệm trực tiếp trong tổ chức ứng phó, huy động nguồn lực và kịp thời báo cáo cấp có thẩm quyền đối với những tình huống vượt khả năng xử lý.

Để bảo đảm chỉ thị được triển khai thực chất và hiệu quả, VATM đặt ra các mốc thời gian cụ thể: kiểm tra ban đầu trong 72 giờ; xây dựng kế hoạch triển khai trong 7 ngày; hoàn thành rà soát, đánh giá các dịch vụ trọng yếu trong 30 ngày và hoàn thành đợt kiểm chứng, báo cáo kết quả trong 60 ngày kể từ ngày ban hành chỉ thị. Những yêu cầu này cho thấy quyết tâm của VATM trong việc chủ động phòng ngừa, không để xảy ra sự cố tương tự như tại Mỹ, đồng thời bảo đảm duy trì hoạt động bay an toàn, liên tục và hiệu quả trong mọi tình huống.

NGUỒN: THANHNIEN

HÀNG KHÔNG MỸ TÊ LIỆT: THIỆT HẠI 345 TRIỆU USD
KhanhHai